Wiele osób przyjezdza do Stanów na kilka miesięcy - jako turyści na wizie B-2, do letniej pracy (np. w ramach programu Work & Travel na wizie J-1), jako opiekunki do dziecka (na wizie J-1 w ramach programów au pair) - i decyduje już w trakcie pobytu, ze chciałoby zostać w USA na wizie studenckiej. W wielu przypadkach zamiana statusu wizowego na studencki jest możliwa bez koniecznosci wyjezdzania do Polski i starania sie o wize w ambasadzie lub konsulacie USA.

Po kwietniu 2002 roku teoretycznie nie jest juz mozliwa zamiana statusu turystycznego (wizy typu B) na studencki. Od tej reguly oficjalnie jest tylko jeden wyjatek: USCIS (bylego INS) moze uwzglednic podanie o zmiane statusu, o ile dana osoba posiada wize B-2 z adnotacja "potencjalny student" ("prospective student") lub przy wjezdzie do Stanów otrzymala od urzednika imigracyjnego status B-2 "prospective student". Tego typu adnotacja do wizy turystycznej wydawana jest osobom, ktore zastanawiaja sie nad rozpoczeciem studiów w Stanach i pobyt w USA planuja przeznaczyc na zapoznanie sie z mozliwosciami studiow, odwiedzenie kampusow uniwersyteckich, spotkania z profesorami, urzednikami biur rekrutacji itp. W przypadku wizy B-2 "prospective student" adnotacja ta widnieje tuz przy klasie wizy na wklejce w paszporcie. W przypadku adnotacji na lotnisku, urzednik imigracyjny zaznacza na formularzu I-94 okienko "prospective student". Teoretycznie (wg wyzej wspomnianej instrukcji USCIS-u z kwietnia 2002 r.) tylko w takich przypadkach USCIS moze pózniej rozwazyc zgode na zmiane statusu wizowego z B-2 na studencki (choc i to nie gwarantuje wcale, ze byly turysta zgode te otrzyma).

W praktyce znamy wiele przypadkow, kiedy po kwietniu 2002 r. osoby na wizie B-2 nieposiadajace adnotacji "prospective student" zlozyly normalne podanie o zmiane statusu na studencki i otrzymaly zgode USCIS na podjecie studiow. Zgoda ta nie jest automatyczna i w przypadku osob na zwyklych wizach turystycznych jest ja trudniej uzyskac, ale na pewno zdarzaja sie liczne przypadki jej uzyskania, zarowno w celach nauki jezyka, jak i rozpoczecia studiow (na roznych poziomach).

USCIS nie wyda zgody na zmiane statusu jakiejkolwiek osobie, która samowolnie przedluzyla sobie pobyt w USA lub zlamala warunki wizowe (np. pracowala na wizie turystycznej). W takich przypadkach (nawet jesli dana osoba wjechala do USA jako prospective student) konieczny jest powrót do kraju ojczystego i spróbowanie szczescia w konsulacie USA (w mysl obecnie obowiazujacych przepisów imigracyjnych, kazdy kto samowolnie przedluzyl sobie pobyt w USA wiecej niz 180 dni, otrzyma zakaz wjazdu do Stanów na przynajmniej 3 lata; przy nielegalnym pobycie powyzej roku zakaz ten obowiazuje na 10 lat).

Aby zmienic status na studencki, osoby przebywajace w Stanach na wizach J, H czy B musza przede wszystkim dostac sie na studia/ zapisac na intensywne zajecia jez. angielskiego i otrzymac ze szkoly formularz I-20 (potwierdzenie przyjecia na studia). Nastepnie musza one wyslac do odpowiedniego biura USCIS nastepujace dokumenty:

List jest bardzo waznym elementem podania. Powinien on wyjasnic, jaki jest nasz obecny status wizowy, dlaczego planujemy studia w Stanach i dlaczego zmienilismy zamierzenia podczas pobytu w USA. Przede wszystkim zas powinien przekonac urzedników USCIS o dwóch kwestiach: po pierwsze, ze nie klamalismy o naszych zamiarach wjezdzajac do USA na innej wizie niz studencka (czyli powinnismy wyjasnic, co podczas pobytu w USA przekonalo nas do pozostania tu na studiach - np. spotkanie z profesorem, urzednikiem biura rekrutacji, wizyta na kampusie uczelni), a po drugie, ze nie zamierzamy tu zostac na stale po skonczeniu studiów (czyli tak jak w przypadku starania sie o wize studencka w Polsce, nalezy przekonac USCIS o silnych zwiazkach z krajem ojczystym - rodzinnych, materialnych - np. posiadanym mieszkaniu, czy zwiazanych z kariera - np. napisac o ofercie pracy po skonczeniu studiów lub checi podwyzszenia swoich kwalifikacji i zwiekszenia szans na rynku pracy w Polsce poprzez zdobycie wyzszego wyksztalcenia w Stanach).

Po otrzymaniu podania USCIS wysyla petentowi formularz I-797 (Notice of Receipt) z potwierdzeniem wplyniecia podania i numerem sprawy. Proces rozwazania podan o zmiane statusu moze trwac do 6 miesiecy. Przez ten czas skladajacy podanie pozostaje legalnie w USA, ale nie ma praw studenta (np. nie moze pracowac na kampusie). Prawa te nabywa dopiero po otrzymaniu pozytywnej odpowiedzi na formularzu I-797 (Notice of Action). Wiele uczelni nie pozwola na rozpoczecie nauki do momentu otrzymania zawiadomienia o zmianie statusu. W przypadku osob zmieniajacych status z wizy turystycznej (B-1/B-2) obowiazuje w tym wzgledzie formalny zakaz rozpoczecia nauki do momentu otrzymania zgody USCIS na zmiane statusu.

Zamiana statusu (czyli de facto wizy pobytowej) nie jest jednoznaczna z otrzymaniem nowej wizy (wjazdowej) - te moga wystawiac jedynie placówki konsularne USA poza granicami kraju. Jesli po zmianie statusu bedziemy chcieli pojechac do Polski (lub jakiegokolwiek innego kraju) na wakacje, konieczna bedzie wizyta w konsulacie USA w celu uzyskania nowej wizy wjazdowej - juz w kategorii F-1.

Teoretycznie osoby, którym USCIS wydal zgode na zmiane statusu na studencki, nie powinny miec problemów z pózniejszym otrzymaniem wizy wjazdowej w przypadku wyjazdu poza granice USA. W praktyce bywa róznie - urzednicy konsularni maja prawo odmówic wydania wizy wjazdowej i fakt, ze jest sie juz studentem w Stanach i ze USCIS (podlegajacy pod Department of Homeland Security) uznal juz raz nasza dokumentacje za wystarczajaca, nie gwarantuje wcale, ze równiez konsulat USA (podlegajacy pod State Department) potraktuje nas przychylnie. W OSP slyszelismy o wielu przypadkach problemów osób, które zmienily status wizowy w Stanach i nastepnie nie otrzymaly wizy podczas pobytu w Polsce lub mialy spore problemy z jej otrzymaniem. Niestety, czasem wyjazd na swieta do Polski konczyl sie przerwaniem studiów w Stanach.

Innym rozwiazaniem moze byc podróz do kraju trzeciego i staranie sie o wize F-1 w tamtejszym konsulacie USA. Departament Stanu zdecydowanie preferuje, aby o wizy studenckie starac sie w kraju ojczystym petenta. Jednakze z doswiadczen osób zwiazanych z OSP wiemy, ze konsulaty USA w Kanadzie (np. w Ottawie) i w Hiszpanii wydaja wizy studenckie starajacym sie o nie Polakom. Rozwiazanie kanadyjskie jest o tyle godne uwagi, ze wymaga jedynie krótkiej nieobecnosci w Stanach i jest stosunkowo tanie.

Osoba wyjezdzajaca po wize studencka do Kanady powinna zabrac ze soba wszystkie dokumenty wymagane przez Departament Stanu (wyszczególnione w artykule z zeszlego tygodnia). Musi tez pamietac, zeby po otrzymaniu wizy (bedzie wówczas posiadac dwie wizy wjazdowe w paszporcie) zglosic na granicy, na którym statusie bedzie przebywac w Stanach. Jesli dana osoba wyjezdza do Kanady po wize np. w srodku swojej praktyki letniej na wizie J-1, wracajac do USA musi zglosic, ze wjezdza jako praktykant (i otrzymac status J-1). Po zakonczeniu praktyki musi jeszcze raz przekroczyc granice USA i tym razem dopiero powrócic na statusie studenta. W przeciwnym wypadku (czyli wjechania na statusie F-1 tuz po otrzymaniu wizy, czyli w srodku praktyki letniej) narusza zasady pobytu w USA na wizie studenckiej (zwiazane z prawem do pracy). Moze to grozic nawet deportacja.